ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಪ್ರಕಾರ ಹಿಂದೂಗಳ ವಿಧಗಳು

ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಮೂಲ: ರಾಮ್ ಪುನಿಯಾನಿ

ಹಿಂದಿಯಿಂದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದ: ಡಾ.ಪ್ರದೀಪ್‌ ಮಾಲ್ಗುಡಿ

ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮೋಹನ್ ಭಾಗವತ್ ಅವರು ‘ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರ’ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ವಿವಿಧ ವೈಚಾರಿಕ ಕಸರತ್ತುಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. “ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಹಿಂದೂಗಳು, ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ಒಬ್ಬರೇ” ಎಂದೆಲ್ಲಾ ಅವರು ಹಲವು ಬಾರಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಯೇನೆಂದರೆ, ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ನ ಹಳೆಯ ವಿಚಾರವಾದಿಗಳು ಇಸ್ಲಾಂ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು “ವಿದೇಶಿ ಧರ್ಮಗಳು” ಎಂದೇ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.

• ಗದಗವನ್ನು ಬರಪೀಡಿತ ತಾಲೂಕುಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸದಿದ್ದರೆ ಶಾಸಕ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ: ಎಚ್ ಕೆ ಪಾಟೀಲ್
• ತುಳು ರಾಜ್ಯದ ಎರಡನೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾನ್ಯತೆ: ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ
• ಪೆರಿಯಾರ್ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಸಾಕ್ರೆಟಿಸ್: ಎ‌.ಜಿ.ಕಾಂಬಳೆ
• ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿ
• ಪಿ.ಪಿ.ಪಿ ಮಾದರಿ ಕೈ ಬಿಡಲು  ಒತ್ತಾಯಿಸಿ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಗೆ ಮೆರವಣಿಗೆ: ಸಿಪಿಐಎಂ

ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದದ ಪಿತಾಮಹ ವಿ.ಡಿ.ಸಾವರ್ಕರ್ ಅವರು ‘ಹಿಂದೂ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ, “ಸಿಂಧೂ ನದಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಮುದ್ರದವರೆಗಿನ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಯಾರು ತಮ್ಮ ಪವಿತ್ರ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಪಿತೃಭೂಮಿ ಎಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೋ ಅವರೇ ಹಿಂದೂ” ಎಂದಿದ್ದರು. ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ನ ಎರಡನೇ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಎಂ.ಎಸ್.ಗೋಳ್ವಾಲ್ಕರ್ ಅವರು, “ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ನಾವು ಜರ್ಮನಿಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೂರವಾಗಿ ಹಿಂಸಿಸಿ, ಗ್ಯಾಸ್ ಚೇಂಬರ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜರ್ಮನ್ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಭಾಗವತ್ ಅವರು ಇದೇ ಹೇಳಿಕೆಯ ತುಸು ಮೃದುವಾದ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸಮಾಜದ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

“ಹಿಂದೂ ಎಂಬುದು ಬರಿ ಧರ್ಮವಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಜೀವನಶೈಲಿ” ಎಂದೂ ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಪದೇಪದೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಈ ಮಾತು ತಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ಆರಾಧ್ಯ ದೈವ, ಆಚರಣೆಗಳು, ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳು ಹಾಗೂ ಪುರೋಹಿತ ವರ್ಗ – ಇವು ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಗಳು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಭಾಗವತ್ ಅವರು ಹಿಂದೂಗಳನ್ನು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದರು. ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರಲ್ಲಿರುವ ಕೀಳರಿಮೆ ಅಥವಾ ಮೂಲೆಗುಂಪಾಗುವ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.

ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ನೀಡಿದ ಅವರು, “ನೀವು ಭಾರತೀಯರಾಗಿದ್ದರೆ, ಈ ಪ್ರಕೃತಿ (ಹಿಂದೂ) ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಜನ್ಮತಃ ಇರುತ್ತದೆ” ಎಂದರು. ಅಲ್ಲದೆ, “ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ” ಎಂದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು. ಇದರ ನಂತರ ಅವರು ದೇಶದ ಹಿಂದೂಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದರು:

1. ಮೊದಲ ಗುಂಪು: ತಮ್ಮ ಹಿಂದೂ ಗುರುತನ್ನು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರು.
2. ಎರಡನೇ ಗುಂಪು: ತಮ್ಮನ್ನು ಹಿಂದೂ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ, ಆದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಶೇಷತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸದೆ ಇರುವವರು.
3. ಮೂರನೇ ಗುಂಪು: ಕೇವಲ ಖಾಸಗಿ ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾತುಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತಮ್ಮ ಹಿಂದೂ ಗುರುತನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವವರು.
4. ನಾಲ್ಕನೇ ಗುಂಪು: ತಮ್ಮ ಹಿಂದೂ ಗುರುತನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರೆತುಹೋದವರು ಅಥವಾ ಯಾರಿಂದಲಾದರೂ ಮರೆಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು.

ಭಾಗವತ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ‘ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ ಹಿಂದೂಗಳು’ ಎಂದರೆ ಯಾರು? ಬಾಬರಿ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ಕೆಡವಿದವರಾ? ಮಸೀದಿಗಳ ಮುಂದೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾ ಕೆಟ್ಟ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಗುವವರಾ? ಅಥವಾ ‘ಕಾವಂಡಿ’ಗಳ (ಕಾಶ್ಮೀರ/ಗಂಗಾನದಿ ಯಾತ್ರಿಕರು) ವೇಷದಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಲಾಟೆ ಮಾಡುವವರಾ? ಭಾಗವತ್ ಅವರು ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ನಾವೇ ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಹಿಂದೂ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಆದರೆ ನಂತರ ಅವರು ‘ಮನುಸ್ಮೃತಿ’ಯನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು ಮತ್ತು “ನಾನು ಹಿಂದೂವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ, ಆದರೆ ಹಿಂದೂವಾಗಿ ಸಾಯಲಾರೆ” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರನ್ನು ಯಾವ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಾರೆ? ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅವರು ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ – ‘ಒಬ್ಬ ಒಳ್ಳೆಯ ಹಿಂದೂ’ ರಚಿಸಿದ ಸಂಹಿತೆ ಎಂದೋ ಅಥವಾ ಬೇರೇನಾದರೂ? ಏಕೆಂದರೆ ಸ್ವತಃ ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ, “ಈ ಸಂವಿಧಾನವು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯವಾದದ್ದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತ್ತು.

ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಗೊಂದಲವೆಂದರೆ — ಮುಸ್ಲಿಮರು, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು, ದಲಿತರು ಮತ್ತು ಆದಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಕಸರತ್ತು ಮಾಡಲೇಬೇಕಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ, ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಒಂದು ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸ. ಇದಕ್ಕೆ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿವೆ:

• ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವು ಒಬ್ಬ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರವಾದಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಧರ್ಮವಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವರು ಯಾರೋ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ.
• ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಪ್ರಪಂಚದ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದುಬಂದ ಅನೇಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಂಡವು.
• ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪೂಜಾ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೊಂದು ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿದೆಯೆಂದರೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಒಟ್ಟಾಗಿಯೇ ಈ ಧರ್ಮದ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. ಒಂದೆಡೆ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷಿ ಮಾತೆಯ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಸಗುಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗುಣ ಈಶ್ವರನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳೂ ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ.

ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೂಲಭೂತ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ವರ್ಣವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಇದು ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ವರ್ಣವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳ ಹಾಗೂ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು ಇದರ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.

ಹಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ ಆರ್ಯರು (ಪಶುಪಾಲಕರು) ಮತ್ತು ಬಹುದೇವತಾರಾಧಕರಾಗಿದ್ದರು. ಆರಂಭಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇದಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಅವು ಆ ಕಾಲದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ದೇವ-ದೇವತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಬಹುದೇವತಾರಾಧನೆ ಇತ್ತೆಂದು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ‘ಮನುವಿನ ನಿಯಮಗಳು’ ಅಂದಿನ ಸಮಾಜದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ವೈದಿಕ ಕಾಲದ ನಂತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶಾಹಿಯ ಯುಗ ಬಂದಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ಗಣ್ಯ/ಮೇಲ್ವರ್ಗ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೂಲಕ ಮೇಲ್ವರ್ಗದವರು ತಮ್ಮ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಅತ್ಯಂತ ಚಾಣಾಕ್ಷ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.

ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಿಂದ ಪ್ರಬಲ ಸವಾಲು ಎದುರಾದಾಗ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶಾಹಿಯು ‘ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೊಸ ರೂಪುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು, ಸಮಾಜದ ದೊಡ್ಡ ವರ್ಗವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳು ಹಾಗೂ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು.

ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, 8ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ‘ಹಿಂದೂ’ ಎಂಬ ಪದದ ಬಳಕೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಪದವು ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಅವರು ಸಿಂಧೂ ನದಿಯ ಈಕತೆಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜನರನ್ನು ‘ಹಿಂದೂ’ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಹೀಗಾಗಿ ‘ಹಿಂದೂ’ ಎಂಬುದು ಮೂಲತಃ ಒಂದು ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ‘ಹಿಂದೂ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.

ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಶೋಷಣೆಗೊಳಗಾದ ಜನ ಧರ್ಮಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಬೌದ್ಧ, ಇಸ್ಲಾಂ, ಒಂದಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಖ್ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.

ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಒಳಗೂ ಎರಡು ಪ್ರವಾಹಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಮಾಂತರವಾಗಿ ಸಾಗಿದವು: ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಾದ ಮತ್ತು ಶ್ರಮಣವಾದ.

• ಶ್ರಮಣರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು.
• ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಾದದ ಮೇಲುಗೈಯೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ತಂತ್ರ, ಭಕ್ತಿ, ಶೈವ, ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮುಂತಾದ ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಧಾರೆಗಳೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು.

ಶ್ರಮಣರು ವೈದಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಾದವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಜಾತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಂಗಡಿಸಿದರೆ, ಶ್ರಮಣವಾದವು ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಾದಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವು ಆಳುವ ಅರಸರ ಬೆಂಬಲ ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿತು.

ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಕೆಳಜಾತಿಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಾದವನ್ನೇ ‘ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ’ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಮಗಧ-ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ಬೌದ್ಧ ಮತ್ತು ಜೈನ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ನಂತರ, ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜವನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಗಮನದೊಂದಿಗೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಾದಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನೇ ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ‘ಹಿಂದೂ ಗುರುತನ್ನು’ ಎಲ್ಲಾ ಮುಸ್ಲಿಮೇತರ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನೇತರ ಜನರ ಮೇಲೆ ಹೇರಲಾಯಿತು. ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಾದಿ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಇಡೀ ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜದ ಗ್ರಂಥಗಳಂತೆ ಬಿಂಬಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ಮರೆಯಾಗಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಾದವೇ ನಿಜವಾದ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಎಂಬ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯಿತು. ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಾದಿ ಆಚರಣೆಗಳು(ಕರ್ಮಕಾಂಡಗಳು), ಗ್ರಂಥಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಶ್ರೀ ಭಾಗವತ್ ಅವರು ಹಿಂದೂಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸುವಾಗ ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನೂ ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತು. ಅತ್ಯಂತ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲವಾದ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವತ್ ಅವರ ಈ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಗಗಳು ಎಲ್ಲಿಂದ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ.

(ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಿಂದ ಹಿಂದಿಗೆ ಅನುವಾದ: ಅಮರೀಶ್ ಹರ್ದೇನಿಯಾ. ಲೇಖಕರು ಐಐಟಿ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ‘ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ಸೊಸೈಟಿ ಅಂಡ್ ಸೆಕ್ಯುಲರಿಸಂ’ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ)