ಋಗ್ವೇದದ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಅಪೌರುಷೇಯ ತತ್ವದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

2 hours ago

ಋಗ್ವೇದವು ಮಾನವ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಲಿಖಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ವೈದಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರಸ್ತಂಭವಾಗಿದೆ. ‘ಋಕ್’ ಎಂದರೆ ಸ್ತುತಿ ಅಥವಾ ಪದ್ಯ, ‘ವೇದ’ ಎಂದರೆ ಜ್ಞಾನ; ಅಂದರೆ ಸ್ತುತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪಡೆದ ಜ್ಞಾನವೇ ಋಗ್ವೇದ.

ರಚನೆಯ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಭೂಗೋಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಕೆಗೆ ಪೂರ್ವ (BCE) ಸುಮಾರು 1500 ರಿಂದ 1200ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಇಂದಿನ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾರತದ ‘ಸಪ್ತಸಿಂಧು’ (ಸಿಂಧು ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪನದಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸರಸ್ವತಿ ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದು ರಚನೆಯಾಯಿತೆಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದು ಯಾವುದೇ ಲಿಪಿರೂಪದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಗುರು-ಶಿಷ್ಯ ಪರಂಪರೆಯ ಮೂಲಕ ‘ಶ್ರುತಿ’ (ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡು ನೆನಪಿಡುವುದು) ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಕಂಠಪಾಠದ ಮೂಲಕವೇ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಸಾಗಿಬಂತು.

ಸಂರಚನೆ ಮತ್ತು ವಿಭಾಗ ಋಗ್ವೇದವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾದ ಹಾಗೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ:
• ಮಂಡಲಗಳು: ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 10 ಮಂಡಲಗಳು (ಅಧ್ಯಾಯಗಳು) ಇವೆ. 2 ರಿಂದ 7ನೇ ಮಂಡಲಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯವು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಕುಟುಂಬ ಮಂಡಲಗಳು).
• ಸೂಕ್ತಗಳು: ಇಡೀ ಗ್ರಂಥವು 1,028 ಸೂಕ್ತಗಳನ್ನು (ದೇವತಾ ಸ್ತುತಿಯ ಪದ್ಯಸಮೂಹಗಳು) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಋಕ್ಕುಗಳು: ಒಟ್ಟು 10,552 ಶ್ಲೋಕಗಳು (ಮಂತ್ರಗಳು) ಇವೆ.
ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವಸ್ತು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಋಗ್ವೇದದ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಆರಾಧನೆ. ಮಾನವನು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಬೆರಗಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ದೇವತಾ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಫಲವೇ ಈ ಸ್ತುತಿಗಳು.

• ಪ್ರಕೃತಿ ದೇವತೆಗಳು: ಇಂದ್ರ (ಮಳೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ದೇವರು – ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತಗಳು ಇವನಿಗಾಗಿ ಇವೆ), ಅಗ್ನಿ (ಯಜ್ಞದ ವಾಹಕ), ವರುಣ (ಋತ ಅಥವಾ ವಿಶ್ವದ ನಿಯಮಗಳ ರಕ್ಷಕ), ಸೋಮ, ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಪ್ರಮುಖ ದೇವತೆಗಳು. ಗಮನಿಸಿ, ಇಲ್ಲಿ ನಾವೀಗ ಪೂಜಿಸುತ್ತಿರುವ 33 ಕೋಟಿ ದೇವತೆಗಳು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಮಹೇಶ್ವರು ಕೂಡ ಇಲ್ಲ.

• ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರ: 3ನೇ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿರುವ (ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಋಷಿ ರಚಿತ) ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರವು ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಿದೆ.
ತತ್ವಜ್ಞಾನದ ಆರಂಭ ಮತ್ತು ವಿಚಾರವಂತಿಕೆ: ಋಗ್ವೇದವು ಕೇವಲ ಪೂಜೆ-ಪುನಸ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದು ಆಳವಾದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಬುನಾದಿಯನ್ನೂ ಹಾಕಿತು.

• ನಾಸದೀಯ ಸೂಕ್ತ (10ನೇ ಮಂಡಲ): “ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಏನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಬೆಳಕೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಕತ್ತಲೆಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು? ಅದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವನಿಗಾದರೂ ಇದು ತಿಳಿದಿದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ?” ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ನಾಸದೀಯ ಸೂಕ್ತವು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯರ ವೈಚಾರಿಕ ಎತ್ತರವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

• ಏಕಂ ಸತ್ ವಿಪ್ರಾ ಬಹುಧಾ ವದಂತಿ: “ಸತ್ಯ ಒಂದೇ, ಆದರೆ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅದನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ” ಎಂಬ ವಿಶ್ವಮಾನವ ತತ್ವವೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿತವಾಗಿದೆ.

ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ: ಋಗ್ವೇದ ಕಾಲದ ಸಮಾಜವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪಶುಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯನ್ನಾಧರಿಸಿತ್ತು. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಗೌರವವಿತ್ತು; ಗಾರ್ಗಿ, ಮೈತ್ರೇಯಿ, ಲೋಪಮುದ್ರಾ ಮುಂತಾದ ವಿದುಷಿಯರು ಋಗ್ವೇದದ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ.

ವೇದಗಳು ‘ಅಪೌರುಷೇಯ’ವೇ? – ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು
ವೇದಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುವಾಗ ಬರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ ಅವು ‘ಅಪೌರುಷೇಯ’ (ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತವಲ್ಲದ್ದು) ಎನ್ನುವ ಭಾವನೆ. ಈ ಕುರಿತು ಎರಡು ಭಿನ್ನವಾದ, ಆಸಕ್ತಿಕರ ವಾಸ್ತವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿವೆ:
1. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ: ವೈದಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ವೇದಾಂತ ದರ್ಶನದ ಪ್ರಕಾರ, ವೇದಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲ. ಅವು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಜೊತೆಗೇ ಇರುವ ಶಾಶ್ವತ ಜ್ಞಾನ ತರಂಗಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ಋಷಿ-ಮುನಿಗಳನ್ನು ವೇದಗಳ ಬರವಣಿಗೆಗಾರರು ಅಥವಾ ಕರ್ತೃಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ‘ಮಂತ್ರ ದೃಷ್ಟಾರರು’ (ಧ್ಯಾನಸ್ಥ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಶಾಶ್ವತ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡವರು) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

2. ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ: ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮತ್ತು ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ವೇದಗಳು ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ (ಪೌರುಷೇಯ). ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವ ವೈದಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಭಾಷಾ ಶೈಲಿ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ, ಸೂಕ್ತಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ, ವಸಿಷ್ಠ, ಅತ್ರಿ ಮುಂತಾದ ಋಷಿ ಕುಟುಂಬಗಳ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಹಾಗೂ ಅಂದಿನ ಸಮಾಜದ ಯುದ್ಧ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯ ವಿವರಣೆಗಳಿರುವುದರಿಂದ, ಇವು ಮಾನವ ಸಮಾಜದ ಬೌದ್ಧಿಕ ವಿಕಾಸದ ಫಲ ಎಂಬುದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

ವೇದಗಳು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನ ಶಾಶ್ವತ ಜ್ಞಾನದ ಸಂಕೇತವಾದರೆ, ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ ಮಾನವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಬೌದ್ಧಿಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಯುನೆಸ್ಕೋ (UNESCO) ಋಗ್ವೇದವನ್ನು ‘ಮೆಮೊರಿ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್’ ಜಾಗತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ.

Leave a Reply